အတၳဳပၸတၲိ၏ အတၳဳပၸတၲိ (၂)

ေရးသူ- ဆရာ ျမသန္းတင့္

ေရွးတုန္းက ရွိခဲ့တဲ့ Hagiography ဆုိတဲ့ ဗုဒၶ၀င္ရွိတယ္၊ မဟာ၀င္ ရွိတယ္၊
ဒီပ၀ံ ရွိတယ္။ သူတုိ႕ဆီမွာ Old Testament ရွိတယ္၊ New Testament
ရွိတယ္။ ေနာက္ သူေတာ္စင္ေတြရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ ရွိတယ္ ဆုိပါစုိ႕။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႕
ဆီမွာ ဗုဒၶရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ဗုဒၶရဲ႕ သာ၀ကေတြျဖစ္တဲ့ သံဃာေတာ္ေတြရဲ႕
အတၳဳပၸတၲိ၊ ေနာက္ ဇီ၀က အတၳဳပၸတၲိ၊ ဇီ၀က ခင္ဗ်ားတုိ႕ သိပါတယ္။ ေရွးဆရာ
သမားေတာ္ၾကီး ဇီ၀ကရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိဟာ ဗုဒၶ၀င္ထဲမွာ ပါတယ္။ အင္မတန္
စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းတယ္။ ဇီ၀ကရဲ႕ အေမက သာလ၀ဟီဆုိတဲ့
ျပည့္တန္ဆာမ၊ အေဖ မရွိဘူး။ ေရွးတုန္းက ဟိႏၵဴယဥ္ေက်းမွဳမွာ ျပည့္တန္ဆာမ
ဆုိရင္ ဘာလုပ္ရသလဲဆုိေတာ့ မိန္းကေလးေမြးရင္ အရြယ္ေရာက္ေအာင္
ေစာင့္ေရွာက္ရတယ္။ သားေမြးရင္ စြန္႕ပစ္ရတယ္။ ျပည့္တန္ဆာမ ဆုိတာ
သားသမီး မထားရဘူး။

အဲဒီေတာ့ ဇီ၀ကကို ေမြးျပီးျပီးခ်င္း အမွဳိက္ပုံမွာ စြန္႕ခဲ့ရတယ္။ စြန္႕ပစ္ခဲ့ျပီးမွ
ဗိမၼိသာရရဲ႕သား အဘယ မင္းသားက နန္းေတာ္ကုိအသြား အမွိဳက္ပုံမွာ
အႏွီးတရုန္းရုန္းျဖစ္ေနတာ ဘာလဲလုိ႕ သြားၾကည့္ခုိင္းေတာ့ “စြန္႕ပစ္ထားတဲ့
ကေလး ေလးပါဘုရား”၊ “ဟာ အသက္ရွိေသးလား”၊ “ရွိပါေသးတယ္ဘုရား”
ဒါေၾကာင့္မုိ႕ ဇီ၀တိ အသက္ရွိေသးတယ္ဆုိတဲ့သေဘာ၊ ဇီ၀ကဆုိတာ အမွိဳက္
ပုံထဲက ရလာတဲ့ ကေလး၊ ျပည့္တန္ဆာမရဲ႕ သား၊ အေဖ မေပၚတဲ့ ကေလး
ဟာ အင္မတန္ ၾကီးက်ယ္တဲ့ သမားေတာ္ၾကီး ျဖစ္လာတယ္။ ကမၻာမွာ ဗုဒၶ၀င္၊
အိႏၵိယသမုိင္းမွာေတာင္ အင္မတန္ ၾကီးက်ယ္တဲ့ သမားေတာ္ၾကီး ျဖစ္လာ
တယ္။

ဒီေတာ့ ဒီလုိဟာမ်ဳိးေတြဟာ (Hagiography) ေရွးတုန္းကတည္းက ရွိတယ္
ေနာ္။ ေနာက္ ျပင္သစ္က သာသနာအတြက္ အသက္စြန္႕သြားတဲ့ “ဂ်ဳံး”
Joam of Arc ဆုိတဲ့ အမ်ဳိးသမီး၊ ေနာက္တခါ ဗုဒၶ၀င္ေတြ ျပီးေတာ့ ဗုဒၶ၀င္ေတြ
ျပီးေတာ့ ဒုတိယအမ်ဳိးအစား ေရွးက အတၳဳပၸတၲိဟာ ဘာလဲဆုိေတာ့ ေက်ာက္စာ၊
ကြ်န္ေတာ္တုိ႕ (၁၈)ရာစုေလာက္က ခင္ၾကီးေပ်ာ္ ဆရာေတာ္ဘုရားရဲ႕ သခၤ်ဳိင္းက
ေက်ာက္စာ၊ ဆရာေတာ္ဘုရားရဲ႕ သခၤ်ဳိင္းမွာ ေက်ာက္စာ ရုိက္ထားတယ္။
ေက်ာက္စာမွာ သူ႕ရဲ႕ story အကုန္ပါတယ္။ ေနာက္ (၁၈၄၀) ခုႏွစ္မွာ ေရးတဲ့
သဲအင္း သာသနာပုိင္ ဆရာေတာ္ဘုရားရဲ႕ ေက်ာက္စာ၊ အဲဒီမွာ အတၳဳပၸတၲိ
အစုံပါတယ္။ (၁၈၆၅)ခုမွာ ေရးတဲ့ မႏၲေလး သာသနာပုိင္ ဦးေရ၀ယ်ရဲ႕
အတၳဳပၸတၲိ ေက်ာက္စာ၊ (၁၈၉၂) မွာေရးတဲ့ မုိင္းကုိင္ျမိဳ႕စား ဦးယံ၊ မင္းတုန္းမင္း
လက္ထက္တုန္းက ပိဋကတ္ တုိက္မွဴးၾကီး၊ သူ႕ရဲ႕ သခၤ်ဳိင္းက ေက်ာက္စာ၊
(၁၈၈၄) ခုႏွစ္မွာ ေရးထုိးတဲ့ ေယာအတြင္း၀န္ ဦးဖုိးလွိဳင္ရဲ႕ ေက်ာက္စာ၊ ဒါလည္း
အတၳဳပၸတၲိပဲ။ ေနာက္တစ္မ်ဳိးက ဧခ်င္း၊ ေတာင္ငူ (၁၆) ရာစုမွာ ေပၚတဲ့
တပင္ေရႊထီးရဲ႕ ဧခ်င္း၊ တပင္ေရႊထီး ကေလးေလးတုန္းက ဘုရင္ျဖစ္လာတဲ့
အခါက်ေတာ့ ေလွာ္ကားသုံးေထာင္မွဴးက ဧခ်င္း စပ္တယ္။ တပင္ေရႊထီးရဲ႕
Biography ကဗ်ာေပါ့။ ဧခ်င္းပုံစံနဲ႕ ေနာက္ သခင္ေထြး ဧခ်င္း၊ အင္း၀ဘုရင္
မင္းေခါင္ရဲ႕ သားေတာ္၊ ေနာက္တစ္ခု ရာဇ၀င္က်မ္းေတြ ရွိတယ္။

ရွင္မဟာသီလ၀ံသ ေရးတဲ့ ရာဇ၀င္ေက်ာ္ေတြ ရွိတယ္။ ဦးကုလား ရာဇ၀င္
ရွိတယ္၊ မွန္နန္းရာဇ၀င္ ရွိတယ္၊ အေရးေတာ္ပုံက်မ္းေတြ ရွိတယ္၊ ဥပမာ
အေလာင္းဘုရားရဲ႕ အေရးေတာ္ပုံ၊ အေလာင္းဘုရားရဲ႕ အေရးေတာ္ပုံဆုိတာ
အေလာင္းဘုရားရဲ႕ Biography တစ္ခုလုိ႕ ယူဆလုိ႕ ရတယ္။ ရာဇဓိရာဇ္
အေရးေတာ္ပုံဆုိရင္လည္း ရာဇဓိရာဇ္ရဲ႕ Life story တစ္ခုပဲ။ ဥပမာ
ေရႊတိဂုံ အေနာက္ေတာင္ဘက္ ေစာင္းတန္းမွာ ပန္းသည္မနဲ႕ ၾကိဳက္တာက
အစ ရာဇဓိရာဇ္က မင္းသား “ဗညားႏြဲ႕”၊ ေရႊတိဂုံဘုရားေစာင္းတန္းက
ပန္းသည္မနဲ႕ ရည္ငံျပီးေတာ့ ပန္းသည္မကုိ မိဖုရားေျမွာက္တာ၊ တခါ
သူ စစ္တုိက္တာေတြ ဘာေတြ အကုန္ပါတယ္။ ဒါက ရာဇ၀င္ထဲက လာတဲ့
အတၳဳပၸတၲိ သူတုိ႕ဆီမွာလည္း ဒီလုိပဲ။

(၁)ရာစုက ေပၚခဲ့တဲ့ သမုိင္းဆရာ Plutard ေရာမ သူရဲေကာင္းေတြရဲ႕
အတၳဳပၸတၲိ၊ အဂၤလန္မွာ ပထမဆုံးေပၚတဲ့ အတၳဳပၸတၲိက ဆင္ျမဴရယ္ဂြ်န္ဆင္
ေရးတဲ့ Life of Richard Sarage ရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိဟာ အဂၤလန္မွာ ပထမဆုံး
ေပၚတဲ့ အတၳဳပၸတၲိပဲ။ ကြ်န္ေတာ္တုိ႕ဆီမွာ ေနာက္ပုိင္း ေရးလာတာက်ေတာ့
ဗုဒၶ၀င္ေတြ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ သက္ရွိ အတၳဳပၸတၲိ၊ ဓမၼေစတီ အတၳဳပၸတၲိ၊
ရွင္ေစာပုရဲ႕ သားမက္၊ ဆရာေတာ္မ်ား (၁၀၅) ပါး ဦးေရစာရင္း၊ မင္းလွစည္သူ
ေရးတဲ့ ဆရာေတာ္ၾကီးေတြရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ေနာက္ ရွင္ေတေဇာသာရတုိ႕၊
ရွင္အဂၢသမာဓိတုိ႕ေရးတဲ့ အတၳဳပၸတၲိေတြ၊ အဲဒါ (၁၈၈၆) မွာေရးတယ္။
ေနာက္ ခင္ၾကီးေပ်ာ္ရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ကန္ေတာ္မင္ေက်ာင္း ဆရာေတာ္က
(၁၉၀၄) ခုႏွစ္မွာ ေရးတယ္။ (၂၀) ရာစုေခတ္ထဲကုိ ေရာက္လာျပီ။ အဲဒါေတြ
ဘုန္းၾကီးေတြရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ေနာက္ လူေတြရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ လူေတြရဲ႕
အတၳဳပၸတၲိ ကုိ ဦးဖုိးက်ားကေတာ့ ပုဂၢလအဘိဓါန္လုိ႕ ေခၚခဲ့တယ္။ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ
ရဲ႕ အဘိဓါန္၊ လူအေၾကာင္း သိခ်င္ရင္ ၾကည့္ဖုိ႕၊ ေဒါက္တာ သာထြန္းဦးအေၾကာင္း
သိခ်င္ရင္ အဲဒီစာအုပ္ကို လွန္လုိက္၊ အဲဒီမွာ အကုန္ပါတယ္။ လူပုဂၢိဳလ္ဆုိင္ရာ
အေၾကာင္း အရာေတြနဲ႕ ပတ္သတ္တာမုိ႕ ဦးဖုိးက်ားက ပုဂၢလအဘိဓါန္လုိ႕
ေခၚသြားပါတယ္။

အဲဒါ Biography လုိ႕ ေခၚတာ၊ အဲဒီေနာက္ ဘာေတြ ေပၚလာလဲဆုိေတာ့
ဦးဖုိးက်ားေရးတဲ့ ဦးထြန္းရွိန္ရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ေဖ-ပု-ရွိန္၊ ဘိလပ္သြားတဲ့
ဦးထြန္းရွိန္၊ ေနာက္ ျမန္မာပညာရွိၾကီးမ်ားရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ေမွာ္ဘီဆရာသိန္း
ေရးတယ္၊ ျမ၀တီမင္းၾကီးဦးစတုိ႕၊ လက္၀ဲသုႏၵရတုိ႕ စတဲ့ ျမန္မာပညာရွိၾကီး
ေတြရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ဒါ စစ္မျဖစ္ခင္က က်န္ေသးတာက “ဘုိး၀ဇီရ” ရဲ႕
အတၳဳပၸတၲိ၊ မႏၲေလးက ပထမဆုံးေသာ ျမန္မာသတင္းစာ ဆရာၾကီး၊ ေနာက္
ဦးသိန္းေဖျမင့္ ဆရာလြန္း အတၳဳပၸတၲိ၊ စစ္ျပီးေတာ့ ဂ်ာနယ္ေက်ာ္မမေလးရဲ႕
သူလုိလူ၊ သူ႕ခင္ပြန္း ဂ်ာနယ္ေက်ာ္ ဦးခ်စ္ေမာင္ရဲ႕ အေၾကာင္းကို ေရးထား
တာ၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ပထမ ဗုိလ္သိန္းေဆြ ေရးတယ္၊
ေနာက္ သတင္းေထာက္ ဦးပုေလး ေရးတယ္၊ ေနာက္ ဦးေအာင္သန္း ေရး
တယ္။ အဲဒါ လူပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ အတၳဳပၸတၲိ၊ ေကာင္းျပီး ဒါ သူတုိ႕က ႏုိင္ငံေရး
သမားေတြ၊ ဦးထြန္းရွိန္တုိ႕ ဆရာလြန္းတုိ႕ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းတုိ႕ ဆုိတာ။
ေကာင္းျပီ အဆုိေတာ္ေတြ၊ အႏုပညာရွင္ေတြ စစ္ျပီးတဲ့ေနာက္ ဇာတ္သဘင္
ပညာရွင္ေတြ အေၾကာင္းကုိ ကြ်န္ေတာ္တုိ႕ ျမန္မာမွာ ဘယ္သူေတြ ေရး
သလဲ။

(ဆက္ရန္။)